UNITY IN DIVERSITY

EENHEID INVERSCHEIDENHEID

(Joty ter Kulve)

“Eenheid in verscheidenheid” is mijn persoonlijke “motto”. Het is de “rode draad” in mijn eigen leven. Zo heb ik geprobeerd culturele verschillen te overbruggen en bruggen te bouwen tussen mensen en culturen. Het is een heel persoonlijk thema. Ik probeer dit uit te dragen in mijn eigen leven, in de familie en ten opzichte van mijn vrienden.

Ik ben 84 jaar oud. In mijn leven heb ik veel bruggen zien bouwen en ervaren dat verschillende culturen hebben bijgedragen aan een culturele verrijking. Ik heb ook meegemaakt dat bruggen zijn vernield en verschillen zijn ontaard in conflicten. Wrede, kwaadaardige conflicten, op een nationaal en persoonlijk niveau.

Ik wil stil staan bij de positieve kant – hoe kunnen wij leren om ‘bruggen’ te bouwen. En laat er geen misverstand over bestaan, onze kinderen en kleinkinderen zullen dat moeten leren als wij willen dat onze planeet een toekomst heeft.

Laat ik proberen het van een persoonlijk perspectief uit te leggen. En dan denk ik aan twee positieve voorbeelden… :

·	als een Nederlandse burger – denk ik aan het positieve voorbeeld van de Europese Unie, de nabijheid en prettige nieuwe verhoudingen met veel van onze nieuwe buren.

·	wat betreft het stukje Indonesië, dat ik met mij meedraag, neen, ik ben geen Indonesische burger, maar door mijn Indonesische voorouders, mijn Indische familie, het land waar ik geboren ben, waar mijn voorouders begraven zijn – ben ik een “emotionele” burger van dat land.

Door dat stukje Indonesië in mij heb ik leren begrijpen, dat de introductie in 1945, door President Sukarno in 1945, van de “Pancasila”, de nationale filosofie, was bedoeld om de verschillende en talrijke culturen in Indonesië te overstijgen, niet uit te vlakken.

Maar behalve deze historische voorbeelden, Europa en Indonesië en ik weet zeker dat je kunt discussiëren over de wijze, hoe dat in de praktijk heeft uitgewerkt, zou ik willen praten over mijn “motto” en hoe ik dat heb kunnen toepassen in mijn eigen leven, mijn relaties en in mijn werk.

Het gaat eigenlijk over drie dingen:

Respect, het goede kunnen zien in de ander en over grenzen.

Respect is essentieel. Respect lijkt misschien een ouderwetse deugd. Maar het betekent gewoon erkennen, dat de wereld niet om mijzelf heen draait, dat ik niet het centrum ben van het universum, dat anderen en hun zienswijze, hoe verschillend ze ook zijn van de mijne, legitiem zijn onafhankelijk van wat ik denk. Respect betekent de ander zijn of haar eigen ruimte gunnen. Respect gaat over het accepteren van “het met elkaar eens zijn dat je anders mag denken ,wanneer je het met elkaar soms niet eens kunt zijn“..

Respect werkt het beste als het wederzijds is. Ik respecteer jou, je cultuur, en jij respecteert mij en de mijne. Het resultaat is dat geen van ons iets zal doen wat de ander bedreigt of waardoor zij zich bedreigd kan voelen. Geen van ons beiden maakt elkaar belachelijk. Geen van ons zal proberen de ander te overtuigen van onze veronderstelde superioriteit of onze eigen standpunten, onze culturen, ons geloof. Geen van ons zal iets ondernemen om de mening van die ander, standpunt, cultuur en geloof te bestrijden.

Respect voor de ander voor een ander land betekent echter ook, dat je alles in het werk stelt, het gemeenschappelijk belang van de ander, het andere land na te streven. En je er voor in te zetten.

Maar respect kan ook unilateraal werken. Zelfs als de andere kant er voor kiest, mij een kopje kleiner te maken, mijn standpunt, cultuur of geloof aanvalt, zelfs dan kan ik kiezen om hen te respecteren. Het is nodig mijn eigen grenzen te trekken, zo nodig mijzelf te verdedigen, maar dat kan alleen als ik hun standpunten blijf respecteren. Alleen dan kan ik een geloofwaardige partner zijn in de toekomst.

De Tweede Wereldoorlog is een goed voorbeeld. In Europa bonden onze buren de Duitsers de strijd aan met het hele continent. Met een brutaal disrespect voor nationale, culturele en persoonlijke verschillen in normen en waarden. Echter nadat de oorlog was afgelopen waren het de Amerikanen, was het Amerika, uit een grenzeloos respect voor het recht van alle mensen te leven, in welzijn en welvaart en weer op te krabbelen, die besloten door middel van een fonds het Marshall Plan, de Duitsers te helpen bij de wederopbouw. Zij bleven respect hebben voor het land en de mensen. We zien het resultaat nu, de gemeenschappelijke waarden en normen die we in Europa met elkaar delen.

Maar dit brengt mij tot het tweede punt wat ik essentieel vind voor het tot stand komen van : “Eenheid in Diversiteit “ : grenzen. Eenheid in verscheidenheid betekent niet dat iedereen hetzelfde wordt. En het betekent ook niet dat ik, mijn anders zijn, hoef te verdedigen tegenover de ander. Zelfs het tegenovergestelde.

Alleen als wij onze grenzen trekken, omschrijven ( en desnoods verdedigen) kunnen wij naast elkaar leven zonder angst of zonder iets te verliezen.

Een essentiële en belangrijke grens zijn onze nationale grenzen. Paspoorten, grenzen, specifieke jurisdictie. Indonesië bijvoorbeeld, één van de vreemdste en in de ogen van vele mensen moeilijke uitwerking van de Pancasila is, dat iedereen moet kiezen tot welke groep je behoort, Moslim, Christen, Hindu of Bhuddist. Niemand kan behoren tot meer dan 1 groep. En gemengde huwelijken zijn niet geoorloofd in dit land. Dat lijkt nogal radicaal, zeker vandaag de dag en in deze eeuw. In de beter gesitueerde kringen komen wel gemengde (Moslim-Christen) huwelijken voor. Vooral onder de Moslims zijn er die zich verzetten tegen de Arabische invloed op de Indonesische mooie, eigen cultuur. Maar in een situatie waar in de ene groep zich bedreigd voelt door de andere, of het nu terecht is of niet, kunnen zulke maatregelen het voor de mensen iets makkelijker maken. De minderheid heeft in elk geval de verzekering dat ze het recht hebben te bestaan. En dat niemand theoretisch de ander kan bedreigen.

Het is in de allereerste plaats de taak van democratische regeringen de basis voorwaarden van een liberale democratie en universele rechten te beschermen, zoals het verminderen van corruptie en de bescherming van minderheden. Democratie is meer dan vrije ,eerlijke verkiezingen of verandering vastgelegd in wetten.

Hebben wij altijd onvervangbare grenzen nodig? Gelukkig niet, een Nederlander die een Duitse wil huwen in 1960 moest afzien van een eigen paspoort ( in Duitsland althans). Vandaag kan het echtpaar niet alleen zijn eigen paspoort houden, maar je kunt ook de nationaliteit van de ander krijgen. Bovendien zien alle Europese paspoorten er hetzelfde uit en wanneer je reist van het ene land naar het andere zijn er nauwelijks nog grenzen. En toch zijn wij allemaal heel verschillend van elkaar- net zoals alle Europese landen- heel verschillend van elkaar zijn.

Maar de laatste vijftig jaar hebben wij geleerd elkaar te vertrouwen. Vertrouwen dat zelfs met een dubbele nationaliteit, wederzijdse werkvergunning, en het verdwijnen van grens controles, er geen gevaar dreigt, dat we onze verschillen verliezen.

En nu kom ik toe aan mijn derde punt wil je dat eenheid in diversiteit werkt. Het gaat over waardering hebben voor verschillen. Ik kijk soms naar mijn kinderen en kleinkinderen, die over de hele wereld reizen, zij verblijven in Club Meds in Frankrijk of Turkije, ze eten bij Macdonalds in Beijing en Praag, zij kopen Levi’s jeans in Johannesburg en Moskou. Zien ze en waarderen ze nog de verschillen? Ik vraag mij dat wel eens af want waardering betekent ook zien, het betekent je bewust zijn van wat anders is, en zelfs als je het niet mooi vindt wat je ziet, je toch nog van het verschil kunt genieten….en nog belangrijker dat je de persoon achter het verschil blijft zien.

Waarom is dit belangrijk? Omdat wij allemaal mensen zijn. En wij willen gezien worden. Het ideaal is misschien dat ze mij aardig vinden of van mij houden, maar het minimum dat een mens nodig heeft is dat ze ons zien zitten en niet zich vast pinnen op het verschil.

Persoonlijk, ik geniet van verschillen. Ik vind het heerlijk een nieuw iemand te ontmoeten, leren over hun kijk op het leven en hun cultuur. Elke cultuur heeft een zekere wijsheid en zolang als ik vrij ben te kiezen, wat ik in die andere wijsheid leuk vindt of niet. Ik vind het op mijn 84ste nog altijd leuk om iets nieuws te leren…

En dat bedoel ik met het waarderen van verschillen.

Joty ter Kulve

Wassenaar maart 2011