Minister Donner zei kort geleden, ik citeer de kranten: ‘de multiculturele samenleving is een mislukking, bankroet, dood’.
Ik ben het met alle respect, want ik bewonder hem zeer, niet eens met minister Donner. De multiculturele gemeenschap leeft en boekt successen. Toegegeven, er is nog een lange weg te gaan om te bereiken dat multiculturalisme tot volledige bloei komt, maar als de minister een half leeg glas ziet, dan wijst de realiteit naar een half vol glas.
Als we om ons heen kijken dan ontdekken wij in alle steden in Nederland wel Pakistaanse, Indiaanse, Griekse, Indonesische restaurantjes. Als je binnen komt dan word je keurig begroet in het Nederlands: ‘Met zijn hoe velen bent u mevrouw? Wilt u bij het raam zitten?’
En hoe zit het met de ziekenhuizen, supermarkten, schoonmaakbedrijven? Onlangs had ik een heupoperatie in een ziekenhuis in Den Haag het Haga ziekenhuis. Een zeer bekwame chirurg en toegewijde bekwame verpleegsters en verplegers. De helft van het personeel (misschien wel meer) bestond uit immigranten, migranten. Misschien waren hun ouders naar Nederland geïmmigreerd. Ik kreeg prima zorg in een multiculti ziekenhuis. Volgens mij voldeden ze aan de eisen van een goed gekwalificeerd ziekenhuis in Nederland.
Mocht er een politicus zijn die nog eens een heupoperatie nodig heeft dan beveel ik het Haga ziekenhuis aan als bewijs van mijn woorden.
Multiculturalisme werkt. Maar net als alle sociale ontwikkelingen zal het een lange tijd vergen alvorens de consequenties van immigratie duidelijk zijn geworden en positief bijdragen aan een veranderende samenleving.
Immigratie is net zo oud als de mensheid. Mensen hebben zich altijd verplaatst van het ene continent naar het andere. De eerste belangrijke immigratie vanuit Afrika vond plaats tussen zeventig- en vijftigduizend jaar geleden om Eurazië te koloniseren.
En nu, laten wij even denken aan alle kansen die voor ons vanzelfsprekend zijn: globale communicatie, makkelijke reizen, tv, internet, mobiele telefoons et cetera. Communicatie heeft er voor gezorgd dat onze planeet een dorp is geworden.
Miljoenen mensen zijn constant aan het verhuizen in sommige delen van de wereld.
Geschiedenis en immigratie, de zoektocht naar nieuwe kansen en mogelijkheden, zijn niet te scheiden van elkaar. Vandaag de dag is het niet anders. Migratie is in beweging waar ook op onze planeet de aarde. Nieuwe problemen of nieuwe kansen?
Wat ik denk dat minister Donner wilde zeggen, is dat de droom die politici hadden in de jaren zestig en zeventig over een multiculturele samenleving, hun ideaal om een nieuwe samenleving te bouwen met immigranten van verschillende naties, culturen en rassen, dat die droom aan scherven ligt.
Wij dachten dat wij een nieuwe wereld konden bouwen door heel genereus te zijn. We gaven ze woningen, de mogelijkheid tot educatie, we deelden onze sociale voorzieningen met ze. We schapen buurschappen waar ze met hun eigen mensen konden wonen. Alles zonder dat het hen veel kostte. We vroegen ze niet onze taal te leren en hun eigen geld te verdienen zodat ze hun gezin konden onderhouden.
Je vraagt je af waarom onze politici de migratie en integratie van de migranten uit het voormalige Nederlands-Indië zijn vergeten na Wereld Oorlog II. Zij werkten hard en bouwden samen met de Nederlanders Nederland weer op.
Zij vertelden hun verhaal niet en ze begrepen dat zij de wetten van het land waarin zij terug keerden, moesten eerbiedigen. Zij namen hun economische en politieke verantwoordelijkheden. Zo integreerden zij niet in Nederland, maar ook in de andere landen: Amerika, Australië en anderen.
Misschien zijn wij in de zestiger en zeventiger jaren vergeten, dat wil je een nieuwe samenleving opbouwen met immigranten, verandering van alles wat je in je rugzak meeneemt onontbeerlijk is.
Maar dit geldt niet alleen voor immigranten, dit geldt ook voor de Nederlandse burgers. Je kunt geen oude wijn in nieuwe zakken doen. We moeten bereid zijn te nemen en geven, de nodige verandering accepteren in ons denken en handelen. We zullen allemaal moeten nadenken over onze morele, economische en politieke verantwoordelijkheid in een razend snelle veranderende wereld.. Pas dan kunnen wij beginnen te bouwen aan een nieuwe samenleving.
Een Indonesische diplomaat, met wie ik mijn gedachten deelde, zei tegen mij:’ Ibu Joty, ik mis in Holland en Europa een brede discussie over immigratie: zowel de goede en slechte aspecten’. Hoe immigratie of geen immigratie vorm kan geven aan het toekomstige Europa. Het lijkt of Nederland en Europa zijn verdeeld in twee groepen: een deel is tegen immigratie, het andere deel voor immigratie. Wat ik mis in de discussie is een visie voor Europa. Wat is de visie van de Europese landen om een nieuw Europa te bouwen? We verdrinken in de technische gegevens en regels en die zijn essentieel. Maar het vastleggen van regels zonder visie voor het nieuwe Europa is gedoemd te stranden.
Deze diplomaat maakte nog een opmerking. Hij vroeg mij of ik wist dat veel Indonesische studenten er de voorkeur aangaven in Europa te studeren en niet in de VS of Australië. Duitsland is hun eerste keuze, omdat de Duitse regering Indonesische studenten veel faciliteiten biedt. Ze hoeven bijvoorbeeld geen collegegeld te betalen. Nederland was hun tweede keus. Zou dat komen omdat wij niet dezelfde visie delen met Duitsland over de toekomst van Indonesië?
Wij vinden verandering allemaal moeilijk. Denk aan kleine praktische zaken: betalen met een pinpas of chipcard voor bus en trein. De verandering en het uitbreiden van nieuwe wegen kan vijftig jaar duren in ons land. Denk aan onze worsteling met het overdragen van nationaal gezag aan Europa? Verandering is moeilijk voor ons allemaal.
Denk aan onze kolonie. Hebben wij ooit zelfs vandaag het ideaal begrepen van de Founding Fathers, Sukarno, Hatta, Sutan Syahrir, van één land, volk en taal? Gezien het feit dat Indonesië 300 verschillenden culturen en talen heeft, zou je bijna denken dat de Indonesiërs in 1945 al verder waren in hun denken, dan wij nu als het gaat over de integratie van Europa.
Misschien had minister Donner moeten zeggen: ‘wij politici zijn te naïef geweest’. Om een multiculti samenleving op te bouwen heb je mensen nodig, die willen veranderen om een dergelijk nieuwe samenleving op te bouwen. Misschien moeten Nederlanders samen eens nadenken wat nodig is om samen een nieuw Nederland op te bouwen. Het eerste wat nodig is, is respect voor elkaar en de bereidheid ons te houden aan universele waarden van waarheid en generositeit. In elke cultuur vind je universele waarden die de karakters van mensen vormen. In elke cultuur vind je goede en slechte karakters.
We zouden ook moeten discussiëren over een ander misverstand: het idee dat immigranten zich moeten conformeren aan ons Hollandse karakter. Als wij dat willen, wat moet er dan gebeuren? Moeten zij zich aanpassen aan de mensen uit Friesland, Limburg of Zuid-Holland? Aan het karakter van de protestanten, katholieken, de pinksterbeweging, Jehova getuigen, humanisten? Of aan de Hollandse jongeren, die bijna de grootste bierdrinkers van Europa zijn? Aan de coffeeshopklanten? Aan de voetbal hooligans? Aan de schaatsliefhebbers?
Een ander misverstand: immigranten moeten hun wortels vergeten, vergeten waar zij vandaan komen. Kijk naar immigranten overal ter wereld, dat zullen ze nooit doen.
Diversiteit is mooi en schept nieuwe kunsten. Denk aan Wieteke van Dort, Yvonne Keuls. Diversiteit brengt je vooruit. Denk aan de diversiteit van capaciteiten, stijlen en keuzes, die de nieuwe technologieën ons brengen. Diversiteit is deel van ons.
De wereld beweegt zich in de richting van multiculturele samenlevingen. Maar om zo’n wereld te doen functioneren, moeten wij ook bereid zijn de globale problemen die op ons afkomen, te willen onderkennen. Ik ben een optimist, die mensen zijn er en zij zijn bereid nieuwe wegen te bewandelen.
Elke grote verandering in onze samenleving vergt tijd en werk om tot volle ontplooiing te komen. Denk aan de strijd van de vrouwenbeweging om vrouwen te integreren, hen evenveel rechten te doen toekomen als de mannen. Dat neemt tijd en aanpassing, dat is de werkelijkheid.
Zien wij het glas half leeg of half vol?
Joty ter Kulve
Wassenaar ,juni 2011