Blijven we de kop in het zand steken of durven we onze nek uit te steken?
Kosten in de zorg stijgen deze kabinetsperiode met 10 miljard euro. Deze enorme stijging moet tegen gehouden worden om de zorg in de toekomst voor ons allemaal betaalbaar, toegankelijk en bereikbaar te houden. Tal van maatregelen worden getroffen zoals het verhogen van de premie en het eigen risico. Of het verkleinen van het zorgpakket waarmee de kosten op andere terreinen zoals de maatschappelijke ondersteuning (WMO) of de bijstand (WWB) alleen maar zullen toenemen.
Waarom zijn we niet in staat om uit ons dogma te stappen ¨dat zorggeld in Nederland moet blijven¨ en kijken we naar de mogelijkheden om zorg in het buitenland transparant en gecontroleerd aan te bieden?
De Tweede Kamer heeft het idee dat zorg in het buitenland slechts gebeurt als je vakantie viert of in een warm land overwintert. Op dat moment kun je met de zorgpas van je zorgverzekeraar in het buitenland gebruik maken van de aldaar aanwezige particuliere zorg.
In voorkomend geval kan men met de EHIC ook gebruik maken van de Overheidszorg.
Zorgverzekeraars vergoeden de kosten graag want zijn vele malen goedkoper uit dan wanneer deze mensen dezelfde zorg in Nederland zouden hebben geconsumeerd. In realiteit verblijven vele van de ¨overwinteraars¨ het hele jaar in een mediterraan oord, betalen geen lokale belastingen terwijl men wel van alle voorzieningen in dat land gebruik maakt. Men kan particuliere zorg nuttigen omdat men gewoon in Nederland ingeschreven staat en men daar de lagere premie van de zorgverzekering betaalt.
In een landelijke krant van zaterdag 22 oktober stond op pagina 2 een heel kleine oproep. Deze gepensioneerde mevrouw van den Hoogenband uit Amstelveen gaf aan dat zij graag naar een zuidelijk land zou willen vertrekken maar dat de huidige wetgeving het haar belemmert. Immers, emigreer je naar een ander Europees land, dan moet je de torenhoge Nederlandse premie betalen met een opslag, die automatisch van je inkomen wordt afgetrokken en krijg je daar de plaatselijke zorg voor terug. Haar pleidooi was om senioren met hun zorgpolis te laten vertrekken zodat ze de Nederlandse zorg niet verder belasten en ook nog eens ruimte maken op de woningmarkt. Deze mevrouw slaat de spijker op de kop!
Toen op 1 januari 2006 de Zorgverzekeringswet (ZvW) van kracht werd, had dit desastreuze gevolgen voor de Nederlandse residenten in het buitenland. Dit betreft mensen die in de jaren (vaak ver) voor 2006 Nederland hadden verruild voor een ander land binnen de EU, met behoud van hun ziekenfonds- of particuliere verzekering en de AWBZ. Men vertrok vaak om gezondheidsredenen en had een goed, goedkoper, warmer, daardoor gezonder en vooral zorgeloos bestaan om eventuele zorg die in de toekomst nodig zou zijn.
Bij de invoering van de ZvW werden deze residenten zogenaamde Europese verdragsgerechtigden, hetgeen betekent dat men bijdrageplichtig werd in Nederland voor het zorgrecht, in het woonland. Tevens werd de vrijwillige AWBZ afgeschaft zodat men die zorg ook niet meer kon krijgen in het buitenland. Er was geen keuze, men werd verzekerd bij het College voor Zorgverzekeringen (CvZ) die de premie met opslag middels bronheffing int en er ontstond daar een buitengewoon ingewikkelde en dure regeling ¨buitenlandzorg¨.
Vele mensen waren en zijn nog steeds opeens verstoken van zorg, worden op hun 65e zomaar uitgeschreven, geconfronteerd met torenhoge premies, verrekeningen die pas na jaren plaats vinden en tal van individuele situaties waarmee het CvZ geen raad wist. De sociaal attaché van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) die meer met de handen in het haar zit dan de handen uit de mouwen kan steken en bij de betrokken residenten slonk het vertrouwen in de politiek volledig.
Daar waar de ZvW relatief probleemloos in Nederland werd ingevoerd, werden onze postactieven in het buitenland die jarenlang belasting, AWBZ en premies hadden betaald, opeens verstoken van bereikbare, toegankelijke en betaalbare zorg. De privaatrechtelijke verzekeringsovereenkomst voor de vrijwillige AWBZ met de Overheid, werd door deze eenzijdig opgezegd.
De belangengroep KB 746, bij monde van de 1e woordvoerder dhr. Max Dhoolaeghe, heeft ver voor de invoering van de ZvW bij de minister, de ambtenaren op het ministerie en bij de diverse fracties in de Tweede Kamer, gewezen op gevolgen van deze wet voor de Nederlanders in het buitenland. Die gevolgen zijn niet zomaar op een enkel A-viertje samen te vatten. Een aantal pijnpunten is gezien en als signaal opgepakt zoals bijvoorbeeld voor de post actieve pré-gepensioneerde militairen die een aparte regeling hadden en een overgangsregeling voor diegenen die op 31 december 2005 een AWBZ-indicatie hadden in het buitenland.
Het pleidooi om een “Opt-In” regeling te realiseren voor de ZvW is echter nooit gehonoreerd. Deze “Opt-In” in zou betekenen dat iedere resident of toekomstige resident eenmalig de vrije keus heeft om te vallen onder de Europese regelgeving en verdragsgerechtigde te zijn ofwel dat niet te willen zijn. In het laatste geval kiest de resident of toekomstige resident zelf zijn eigen verzekering. Dit kan een verzekering vanuit Nederland zijn of in het land waar hij zich gaat vestigen.
Deze mogelijkheid kan vanaf 2015 gerealiseerd worden als de afspraken met een aantal lidstaten betreffende een vastgesteld bedrag kan worden gewijzigd in betaling voor daadwerkelijk geconsumeerde zorg. Dan heeft het zin en is het zeer zinvol om hiermee iedere (toekomstige) resident de keuze te geven tussen de ZvW inclusief AWBZ of de woonlandzorg.
Dit is een optie die past bij echte marktwerking in de zorg en het ene Europa waar vrij verkeer van personen, diensten en goederen centraal staat. Het wordt werkelijk waar goedkoper voor iedereen. De zorgverzekeraars kunnen een concurrerende polis aanbieden aan Nederlandse residenten en in alle openheid contracten sluiten met betaalbare en kwalitatief goede zorgaanbieders in het buitenland. Ook ingezetenen van Nederland kunnen dan kiezen voor zorg in het buitenland.
Het CvZ kan voor het grootste deel af van de tientallen miljoenen kostende administratieve en voor een groot deel niet-werkende regeling voor de buitenlandse residenten.
Deze “Opt-in” regeling kost de Overheid niets (de residenten betalen tenslotte zelf hun verzekering) en bespaart nog onbekende maar in de toekomst groeiende hoeveelheden miljoenen euro´s aan curatieve en AWBZ-zorg omdat goedkopere zorg elders wordt geconsumeerd. De Nederlanders die het betreft geef je het vertrouwen in de politiek terug omdat niet alleen een pertinente rechtsongelijkheid die sinds 2006 bestaat wordt weg gewerkt, maar tevens de mogelijkheid biedt om huidig misbruik van het stelstel op te sporen.
Overheid, grijp deze kans om de zorg toegankelijk, bereikbaar en betaalbaar te houden voor iedere Nederlander waar dan ook in Europa, waartoe ook mevrouw van den Hoogenband uit Amstelveen oproept.
Zorgverzekeraars, denk na en biedt een goede wettelijke zorgpolis aan voor (toekomstige) residenten en houdt daarmee de kosten voor jullie zelf en de zorg in de hand.
NZA, ga aan de slag met de zorgverzekeraars om een eenvoudig systeem van kwaliteit, transparantie en controle te ontwikkelen voor die zorgaanbieders met wie zelfs nu gewoon al contracten worden afgesloten in het buitenland.
Myra Koomen
Voormalig CDA Tweede Kamerlid
Wethouder Gemeente Enschede