Dames en heren, in het bijzonder staatssecretaris mevrouw van Bijsterveldt,

1). Van harte welkom in Twente, op deze prachtige locatie van het ROC van Twente.  Op deze plek voel ik me als voorzitter van het Platform Onderwijs, Werk en Inkomen, bijzonder thuis. Het feit dat ik in Enschede wethouder van Werk en Inkomen ben, doet daar niets aan af. Dit met liefde en smaak gerenoveerde gebouw representeert de geschiedenis van de streek. Hier werd in overdrachtelijke zin de hand aan de ploeg geslagen. Hier werden plannen voor werk en industrie gesmeed. Hier werden de stevige schouders onder de toekomst gezet.  Hier werd de tering naar de nering gezet als dit noodzakelijk was en kwamen innovaties tot stand zo snel als dat mogelijk was. Kortom: het is veelzeggend dat een modern opleidingsinstituut is gehuisvest in een gebouw waar eens een belangrijk onderdeel van de motor van de Twentse industriële expansie op volle toeren heeft gedraaid. In de loop der jaren is het nodige vernieuwd, maar de historische ervaringen hebben bijgedragen aan een rijke humuslaag bij ondernemers en op de arbeidsmarkt waar het onderwijs van profiteert. En van deze vruchtbare bodem profiteren we nu. Hier worden nu de vakkrachten van de toekomst opgeleid. Het maakt dat innovaties die tegen de achtergrond van de recessie broodnodig zijn, hier op een rijke voedingsbodem en een gunstig klimaat kunnen rekenen. De duurzaamheid van Twente heeft een historisch karakter.

2). Vandaar dat ik me hier als voorzitter van POWI op mijn plaats voel. Het POWI is een platform waarin onderwijs, werkgevers en gemeenten met elkaar samenwerken met de bedoeling tot een goed functionerende arbeidsmarkt in Twente te komen. En dit platform POWI heeft zijn meerwaarde bewezen: de arbeidsmarkt houdt immers niet op bij de gemeentegrenzen. Op plaatselijk en regionaal niveau hebben we inmiddels een stevige basis gelegd voor het overleg tussen vertegenwoordigers van ondernemers, onderwijs en overheid. Ik ben blij dat we jaren geleden met deze regionale benadering zijn begonnen en daar vorig jaar ondernemers en het onderwijs bij hebben betrokken. In het POWI komen de drie O’s bij elkaar. De samenwerking tussen Onderwijs, Ondernemers en Overheid komen het bedrijfsleven en de arbeidsmarkt ten goede. We richten ons daarbij vooral op het beter verbinden van bestuur, beleid en uitvoering van het regionale arbeidsmarktbeleid. Deze infrastructuur heeft onze weerbaarheid in de kredietcrisis vergroot. Om het met een bekende beeldspraak te zeggen: In de zomer hebben we het dak gerepareerd, zodat we op de winter zijn voorbereid. Laat de regen maar komen. Wij kunnen tegen een stootje. Wij hebben vaker voor hete vuren gestaan.

3). Wat kunnen we doen om het spook van de recessie te bestrijden? Of anders gezegd, wat kunnen we doen om de geest weer in de fles te krijgen? We moeten namelijk voorkomen dat we elkaar een depressie aanpraten en er een self-fulfilling prophecy ontstaat. En psychiaters weten dat uitsluitend praten onvoldoende helpt om een individuele depressie te bestrijden. Er is beweging nodig, actie.

4). Met dit uitgangspunt in gedachten hebben de 14 gemeenten in POWI-verband concrete maatregelen benoemd om de arbeidsmarktproblemen aan te pakken. Het gaat om een bundeling van nieuwe en bestaande initiatieven.

Iedereen die een baan dreigt te verliezen moet worden begeleid naar een nieuwe baan (bestaande vacatures). Op dit moment zijn er voor alle beroepsniveaus vacatures. Er worden verschillende maatregelen ingezet voor ‘werk naar werk’. Het Twents Mobiliteitscentrum, dat onlangs is gestart, is hier voor bedoeld. Het Servicepunt Techniek Twente past in deze aanpak: Hier wordt de doorstroom van personeel in de technische branche gestimuleerd.

In Twente zijn er al diversie afspraken op het gebied van opleiding en scholing. Bijvoorbeeld de afspraak dat bouwbedrijven jongeren hun combinatie opleiding/werk laten afmaken. Daarnaast wordt onderzocht of medewerkers bij (dreigende) werkloosheid ook in te zetten zijn in sectoren die geen of minder last hebben van de recessie.

Er zijn verschillende mogelijkheden om bestaande gemeentelijke gelden te gebruiken om werkloosheid te voorkomen. De gemeenten in Twente hebben hiervoor 70 miljoen euro beschikbaar.

Om de ontwikkelingen op de Twentse arbeidsmarkt goed te kunnen volgen, brengt het POWI elke maand een Twentse arbeidsmarktmonitor uit. Hierin staan cijfers en trends over sectoren met toenemende werkloosheid, de omvang van uitkeringsaanvragen Wet Werk en bijstand, ontwikkelingen in de jeugdwerkloosheid, maar bijvoorbeeld ook het aantal vacatures in de regio en aanvragen voor arbeidstijdverkorting. De tweede monitor verschijnt deze week. Het is nu erg belangrijk om de vinger aan de pols te houden en te kunnen beschikken over betrouwbare feiten en cijfers.

Landelijk worden inspanningen gedaan om de kredietverlening aan het bedrijfsleven weer op gang te krijgen. Ook voor de Twentse arbeidsmarkt is het van groot belang dat er mogelijkheden komen om gezonde bedrijven aan leningen te helpen zodat werkgelegenheid behouden blijft.  De situatie begint urgent te worden en als we niet oppassen dan raken we van een primaire kredietcrisis verzeild in een secundaire kredietcrisis waarin ook gezonde bedrijven dreigen om te vallen bij het ontbreken van kredietverlening. Kredietverlening van banken is noodzakelijk om een nationale depressie te voorkomen.
Dit actieplan en het besef van urgentie bij de 14 Twentse gemeenten dat hierin tot uitdrukking komt, gaan we eveneens vertalen in een Twents arbeidsmarktplan waar mijn college Mieke Kuik uit Almelo straks over zal spreken.

5). Vanuit het perspectief van de vergrijzing is het nog steeds alle hens aan dek. We moeten ons nu voorbereiden om aan de vervangingsvraag van straks te kunnen voldoen. Medewerkers in de bouw en metaal moeten zoveel mogelijk behouden blijven voor de eigen sector. De ervaring leert dat vakmensen die deze sectoren verlaten, moeilijk weer terugkomen in tijden van verruiming. Voor de sector dienstverlening ligt dit anders. Hier is omscholing naar een baan in de zorg of het onderwijs wel aan de orde.

We zetten hoog in op vakscholing. Een goed gekwalificeerd potentieel van arbeidskrachten staat klaar als de economie straks weer aantrekt. We hebben ons misschien teveel blind gestaard op de groei van de zakelijke dienstverlening en de productieve sectoren over het hoofd gezien. Mijn motto is dat iedereen met een startkwalificatie op de arbeidsmarkt moet verschijnen. Dit maakt werknemers minder kwetsbaar. De opleidingsinstituten, het ROC voorop, richten zich nu meer op opleidingen die relevant zijn voor de arbeidsmarkt. Het platform Onderwijs, Werk en Inkomen heeft alle deelnemers, de 3 O’s, aan tafel waardoor snelle afstemming mogelijk is. Hans Schutte, voorzitter college van bestuur van het ROC van Twente spreekt na mij over de manier waarop het beroepsonderwijs op een duurzame manier aansluiting zoekt bij de huidige ontwikkelingen.

6). Waar het uiteindelijk om gaat is dat we mensen willen behouden voor de arbeidsmarkt of kansen willen bieden voor omscholing. Het onderwijs staat klaar. Er is voldoende geld beschikbaar van gemeenten of het UWV. Daarnaast hebben werkgevers potjes en kennen vrijwel alle bedrijfstakken zogenoemde O en O fondsen. Ik pleit voor meer flexibiliteit in de beschikbaarheid van O en O fondsen zodat het makkelijker wordt om vakmensen die hun baan in de ene sector verliezen, omgeschoold kunnen worden voor een baan in de andere sector. Zeg maar van een krimpende zakelijke dienstverlening over kunnen stappen naar onderwijs en zorg. Twente kan zich hiermee nog beter voorbereiden op een toekomst waarin weer alle hens aan dek nodig is. Volgens de jongste prognoses kan dat in de loop van 2011 al het geval zijn. De kansen zijn er. Er is veel geld beschikbaar. Laten we de schotten tussen de diverse fondsen zo klein mogelijk houden en over de schutting heen kijken. Deze tijd vraagt om vernieuwingen. Laten we deze vernieuwingen waar maken.